nedelja, 24. september 2017

Słówka - pory roku i miesiące

W dzisiejszym wpisie chciałabym zająć się słownictwem dotyczącym pór roku i nazw miesięcy - za nami początek jesieni (nie wiem, czy to będzie dla Was jakaś pociecha - w Słowenii w ostatnich dniach też padało i to dość mocno, ostatnio wydano nawet kilka ostrzeżeń meteorologicznych).

pomlad - wiosna
poletje - lato
jesen - jesień
zima - zima

Proste, prawda? Sprawy trochę się komplikują, jeśli chcemy powiedzieć, że coś wydarza się w danej porze roku.

spomladi - wiosną
poleti - latem
jeseni - jesienią
pozimi - zimą

A oto i nazwy miesięcy:

januar - styczeń
februar - luty
marec - marzec
april - kwiecień
maj - maj
junij - czerwiec
julij - lipiec
avgust - sierpień
september - wrzesień
oktober - październik
november - listopad
december - grudzień

četrtek, 21. september 2017

Słoweńskie przysłowia

Przysłowia, jak dobrze wszyscy wiemy, są mądrością narodów. Słoweńcy nie są tu wyjątkiem i także posiadają swoje przysłowia. Niektóre z nich brzmią identycznie jak polskie, inne są bardzo podobne do polskich, niektóre zaś są typowe dla kultury słoweńskiej. Jako ciekawostkę warto odnotować fakt, że niektóre przysłowia brzmią zupełnie jak wersety z Biblii (konkretnie z... Księgi Przysłów). Religii w Słowenii oraz roli Pisma Świętego w tej kulturze poświęcę osobny wpis, ale dzisiaj chciałabym Wam przedstawić dziesięć wybranych przysłów, z tłumaczeniem na polski - mam nadzieję, że któreś z nich przypadnie Wam do gustu.

Ne kvari vina z vodo in ljubezni s poroko.

Nie psuj wina wodą, a miłości małżeństwem.

Bolje je z modrim jokati, kakor z norcem peti.

Lepiej płakać z mądrym, niż śpiewać z szalonym.

Delaj, kakor da bi večno živel, moli, kakor da bi jutro umrl.

Pracuj tak, jakbyś miał żyć wiecznie, módl się, jakbyś miał jutro umrzeć.

Hiša razdeljena, razpada kakor razpuščena.

Dom podzielony rozpada się jak zaniedbany.

Ogenj in voda dobro služita, a slabo gospodarita.

Ogień i woda dobrze pracują, ale źle gospodarzą. (Słówko "gospodariti" ma kilka znaczeń, ale tu najbardziej pasuje nasze, potoczne "gospodarzyć").

Pokornih glav sablja ne seka.

Posłusznych głów szabla nie siecze.

Dan se po jutru pozna.

Poznać dzień po poranku.

Če na mrtvih dan dežuje, se huda zima pričakuje.

Gdy na Święto Zmarłych (1.11) pada, szykuje się ostra zima.

Govor ljubezni je v očeh.

Mowa miłości znajduje się w oczach.

Kdor se smeje v petek, se joče v nedeljo.

Kto śmieje się w piątek, płacze w niedzielę.

sreda, 06. september 2017

Katarina, paw i jezuita

Troje ludzi, trzy różne historie. Tytułowa Katarina to młodziutka dziewczyna, córka bogatego wdowca, zarządzającego wielkim folwarkiem gdzieś w centralnej Słowenii. Simon, jezuita, osoba duchowna i jednocześnie były misjonarz katolicki w Ameryce Południowej, gdzie walczył z Hiszpanami i pomagał w budowie indiańskiego miasta. Henrik, dumny i przystojny żołnierz. Wszyscy wędrują, można bez przesady nazwać ich nomadami. A raczej: można by ich tak nazwać, gdyby nie fakt, że akcja rozgrywa się w XVIII wieku, w ówczesnej Austrii i na terenie państw niemieckich. Losy tej trójki łączą się podczas pielgrzymki do Kolonii, gdzie znajdują się słynne relikwie Trzech Króli. Motywacja każdego z bohaterów jest inna, ale po drodze muszą zmierzyć się nie tylko z duchowymi pokusami...


"Katarina, paw i jezuita" to powieść Drago Jančara, jednego z najbardziej rozpoznawalnych (również w Polsce) autorów słoweńskich. Jest to opowieść o poszukiwaniu siebie, własnej drogi życiowej, a także o konieczności poniesienia konsekwencji swoich wyborów. Czy były misjonarz marzący o wyprawie do Indii, by tam przydawać nowe dusze dla Rzymu, będzie w stanie unieść wszystkie skutki porzucenia habitu? Czy młoda , naiwna kobieta, wcześniej znajdująca się pod kuratelą ojca, poradzi sobie podczas pielgrzymki, powszechnie znanej z zostawiania po sobie... Brzemiennych niewiast?

A wszystko to na tle burzliwej epoki, rodzącego się i krzepnącego Oświecenia. Bohaterowie wahają się nie tylko w swoich decyzjach życiowych, ale można u nich zauważyć także walkę między docenianym wszem i wobec rozumem, a irracjonalnymi skłonnościami i przekonaniami. Jakkolwiek sam styl narracji Jančara z początku może irytować (liczne przedstawienia snów, marzeń i fantazji bohaterów), polecam tę powieść na zbliżające się długie, jesienne wieczory.